Werkgeluk groter bij meer autonomie

Nederlandse werknemers zouden gelukkiger zijn als ze meer autonomie zouden ervaren op hun werk. 31 procent van de werknemers geeft dit aan, blijkt uit onderzoek van ICT-dienstverlener Incentro onder ruim 800 werkende Nederlanders. Het onderzoek wil meer inzicht krijgen in wat bijdraagt aan werkgeluk.

De ondervraagden geven aan dat meer autonomie deels zit in meer vertrouwen en zeggenschap, zegt Paul Baan, director bij Incentro. ‘En ik herken dat zelf heel sterk. Eind jaren negentig kwam ik na jarenlang studeren bij een bedrijf te werken na een zware screening en flinke proeftijd. Aan alle kanten voelde je dat er heel hoge eisen werden gesteld. Maar ik kreeg vervolgens niet de ruimte om een eigen muis van tien gulden te bestellen voor mijn laptop. Dat is natuurlijk gek, want waar is dan nog je vertrouwensbasis?’

Deze manier van denken zie je overal terug in de economie. ‘We nemen allemaal ontzettend knappe koppen in dienst, en beperken vervolgens met stafafdelingen de persoonlijke regelruimte van die mensen. Dit risico-mijdende denken is enorm toegenomen door managers die reageren op fouten uit het verleden. Maar het resultaat is dat je slimme mensen zo weinig verantwoordelijkheid geeft, dat ze op kantoor alleen nog maar een kunstje komen doen, en verder hun tijd uit zitten. Dat is doodzonde.’

Zelf de lonen bepalen

Zelf geeft Baan zoveel autonomie aan zijn medewerkers dat ze zelf hun lonen mogen bepalen. ‘Althans, we zijn stapjes aan het nemen om dat te laten gebeuren. Vorig jaar deden we een experiment waarbij mensen zelf de loonruimte mochten bepalen. We hebben eerst uitgebreid uitgelegd hoe het in de begroting allemaal werkt: als er zoveel bij de lonen bij komt, moet hetzelfde bedrag er elders af, bijvoorbeeld bij de opleidingen. De collectieve salarisverhoging kwam een half procentje hoger uit dan anders, dus de angst dat mensen zichzelf rijk bedelen is onterecht. En voor dat half procentje meer loon, krijg je als werkgever bakkenvol positiviteit en draagvlak terug omdat mensen blij zijn dat ze eens mee mogen praten.’

Volgens Baan krijg je zeggenschap terug als je vertrouwen geeft. ‘Binnenkort gaan we onderzoeken of mensen niet alleen de loonruimte zelf kunnen vaststellen, maar zelfs het hele salaris. Vaak is het thema salaris een ontevredenheidsmomentje in een functioneringsgesprek omdat het over je besloten wordt door iemand anders.’

Profielfoto van Arie Pieter Veldhoen
Als psycholoog werd ik gegrepen door het vak statistiek. Meten van gedrag en attitudes is altijd mijn passie gebleven. Je kunt me ‘s nachts wakker maken voor een vragenlijst over het werk, een grafiek of een analyse. Maar wijsheid komt met de jaren: later ga je zien dat een vraag of een grafiek pas effect heeft als erover wordt gesproken. Als het een verandering op de werkvloer in gang zet. Dus ik heb er nu een passie bij: het bespreken van onderzoeksresultaten, verbeterworkshops organiseren en het begeleiden van verbeteringen in organisaties.